Diễn Đàn >> Diễn Đàn

PrintPrint This TopicEmail To Friend
HIỆN TƯỢNG ĐỒNG CHIÊM!
Bác sĩ Nguyễn Tiến Cảnh


ĐỒNG CHIÊM gần đây đã trở thành một địa danh quá quen thuộc đối với đồng bào trong nước cũng như hải ngoai thuộc mọi tôn giáo và chính kiến….Người ta biết đến Đồng Chiêm vì nhà cầm quyền CSVN đã đập phá Thánh Giá trên núi Thờ, xúc phạm đến niềm tin tôn giáo của người dân. Người ta biết đến Đồng Chiêm vì công an CS đàn áp đánh trọng thương giáo dân vô tội khi họ lên tiếng bảo vệ Niềm Tin của họ với hai bàn tay trắng một cách ôn hòa. Người ta biết đến Đồng Chiêm vì công an nhà nước cướp máy ảnh của ký giả, đánh đổ máu miệng té xỉu phải vào nhà thương khi họ làm bổn phận săn tin lấy hình ảnh biến cố xẩy ra ở Đồng Chiêm. Người ta biết đến Đồng Chiêm vì công an cảnh sát, nhà cầm quyền CSVN đóng chốt, đắp ụ chặn đường ngăn sông phong tỏa Đồng Chiêm không cho giáo dân, nội bất xuất ngoại bất nhập để dễ bề khủng bố dân, không cho người dân, giáo dân các xứ đạo chung quanh đến cầu nguyện và hiệp thông với nỗi khổ đau của Đồng Chiêm đến nỗi Đồng Chiêm hiện nay bị cô lập như một ghetto, nhưng công an CS vẫn ngày đêm dò xét khủng bố giáo dân để uy hiếp tinh thần. Người ta biết đến Đồng Chiêm vì trước tình cảnh khốn khổ của giáo dân Đồng Chiêm như vậy, trước cảnh tượng Thánh Giá bị xúc phạm như vậy mà cơ quan lãnh đạo tối cao của Công Giáo Việt Nam tức Hội Đồng Giám Mục vẫn lặng thinh không một lời gọi là hiệp thông với đoàn chiên Đồng Chiêm của mình hay phản đối những kẻ đã chà đạp, xúc phạm đến Niềm Tin tôn giáo của mình, nhưng lại đó đây bắn tiếng phân bua “Lên tiếng hay không lên tiếng…”. Mọi người, dù dửng dưng với biến cố đến mấy đi nữa cũng phải thắc mắc đặt câu hỏi tại sao vậy?

NÚI THỜ VÀ NGUỒN GỐC GIÁO XỨ ĐỒNG CHIÊM

Theo lịch sử giáo phận Hanội, trong thời kỳ vua chúa cấm đạo từ 200-300 năm trước, dân công giáo từ nhiều nơi, nhất là từ Thanh Hóa, Phát Diệm, Bùi Chu…, hoặc bị cưỡng bức di dân hoặc bị truy nã quá gay gắt đã chạy trốn về vùng núi rừng này để lập nghiệp, đã lập ra các xứ đạo Kẻ Ải, Đồng Danh, Mường Riệc, Đồng Chiêm…Giáo dân ở đây nổi tiếng là ngoan đạo, trung kiên với đức tin và trung thành với truyền thống của tổ tiên họ để lại.

Từ hai, ba trăm năm nay, người công giáo ở đây khi qua đời đã được chôn cất nơi ngọn núi này mà người ta gọi là Núi Thờ hay Núi Chẽ hay nghĩa trang công giáo hoặc Đất Thánh của giáo xứ Đồng Chiêm. Nơi đây cũng chôn cất những người chết đói năm Ất Dậu 1945 và những người vô gia cư không ai nhận đều được người Công Giáo vì lòng bác ái đã cho họ yên nghỉ nơi núi này. Theo truyền thống Kitô giáo / Công giáo không cứ gì ở Việt Nam mà trên toàn thế giới, trên mỗi tấm mộ người chết đều có để một cây thánh giá. Nay giáo dân Đồng Chiêm đã xây một cây thánh giá lớn bằng xi măng trên ngọn Núi Thờ như để làm dấu đây là Đất Thánh thay vì để một cây thánh giá nhỏ trên mổi tấm mộ. Chính quyền địa phương đã biết và không cấm cản việc đó, coi như đã được mặc nhiên chấp nhận. Thế nhưng bất thần ngày 6-1-2010 công an cảnh sát Hanội đã đến trong đêm tối và dùng búa mìn phá xập thánh giá đó và lấy dùi cui roi điện đàn áp giáo dân gây nên hiện tượng Đồng Chiêm khiến cả thế giới rung động.

TẠI SAO LẠI LÀ ĐỒNG CHIÊM?

Tại sao nhà cầm quyền CSVN lại chọn Đồng Chiêm thuộc giáo phận Hanội, cách thủ đô Hànội 40 cây số để đập phá Thánh Giá, biểu tượng của niềm tin công giáo? Đồng Chiêm là một xứ đạo toàn tòng, nhưng nghèo, người dân lam lũ quanh năm không đủ ăn. Núi Thờ chỉ là một ngọn núi đá, là một nghĩa địa, không có tiềm năng kinh tế, không phải là nơi có thể xây hotel khách sạn làm ra tiền cho các quan chức CS, không phải là một thắng cảnh, nơi có thể làm thành công viên, nhà nhảy đầm ăn chơi như ở tòa Khâm Sứ, ở Thái Hà..…mà tại sao nhà nước lại hành động như tranh dành, muốn ăn thua đủ với giáo dân Đồng Chiêm? Mới cách đấy mấy tháng, chủ tịch nhà nước Nguyễn minh Triết đã qua Vatican gặp Đức Giáo Hoàng tay bắt mặt mừng, tuyên bố VN có tự do tôn giáo, vẫn để người dân tự do hành đạo…nay lại làm điều trái ngược với lời nói của mình chẳng khác gì ngẩng mặt lên trời nhổ nước miếng[1] Chẳng lẽ chủ tịch một nước, nhân danh là “đỉnh cao trí tuệ loài người” lại không biết cái nguy hiểm của hành động ngửa mặt lên trời mà nhổ nước miếng? Thiển nghĩ, họ biết và hiểu việc đó, nhưng họ cứ làm vì mục đích của họ. Họ muốn dằn mặt HĐGMVN và Vatican bằng cách đánh vào chính huyệt đạo của công giáo là cây thánh giá, biểu tượng của niềm tin để xem phản ứng đồng thời buộc Vatican / HĐGMVN phải làm theo những yêu sách của họ? HĐGMVN phải dùng sự thông minh, khôn ngoan và can đảm để xử lý trường hợp này. Đây là lúc phải chọn lựa giữa Thiện và Ác, giữa sống và chết.

“LÊN TIẾNG HAY KHÔNG LÊN TIẾNG”

Bị dư luận chỉ trích vì không có phản ứng thì cho xuất hiện bài “Lên tiếng hay không lên tiếng...” như để phân trần cho sự yên lặng mà tác giả bài viết lại là Ban Biên Tập (BBT) của trang điện tử của HĐGMVN.

Không biết BBT của trang điện tử này là những ai? Ai là chủ biên? Giám mục hay linh mục hay giáo dân? Bài viết này có phải là ý kiến của HĐGM hay không? Người viết bài này có đại diện cho HĐGM không? Nếu bài viết này là hợp lý, nói lên ý kiến chính đáng của HĐGM thì tại sao HĐGM không minh danh đề tên mình mà lại để tên tác giả là BBT? Sợ ai, ngại cái gì mà phải né tránh như vậy? Nếu để tên HĐGM thì giáo dân và dân chúng đỡ phải thắc mắc hoang mang, tránh được biết bao nghi kị, bất bình, bất kính giữa giáo dân, giáo sĩ và HĐGM; tránh cho HĐGM và GHVN khỏi bị tai tiếng; cho giáo phận Hanội và đức Tổng Kiệt đỡ phải lẻ loi?

HĐGMVN không lên tiếng là tự mình tố cáo mình không trung thành với chính niềm tin của mình. Làm sao có thể giảng cho giáo dân, khuyên biểu họ phải trung kiên sống chết với đức tin? Làm sao khi nhắc lại gương anh hùng của các thánh tử đạo tiền nhân mà không cảm thấy ngượng. Không lên tiếng nhưng biên hộ loanh quanh là cố tình đi lạc đề; bán cái cho người này vị nọ…là không thành thật, thiếu cái dũng của hơn 160 vị thánh tử đạo Việt Nam thà chết không chịu bước qua thánh giá. Không lên tiếng là tự mình tách biệt khỏi đại khối giáo dân, đại khối các tôn giáo, đại khối dân tộc, đi ngược lại những thư mục vụ kêu gọi đoàn kết và hiệp nhất.

KHÔNG PHẢI CHUYỆN ĐỊA PHƯƠNG

Quan điểm của HĐGMVN là chỉ nêu lên những vấn đề xã hội một cách tổng quát để rồi mỗi địa phương tùy hoàn cảnh tìm cách giải quyết lấy cho mình (trích). Nghe thì có vẻ đúng và thực tế, nhưng Việt Nam hiện nay đã thống nhất hơn 30 năm rồi, cách cai trị của nhà nước đối với người dân từ Nam chí Bắc đều giống nhau, đúc khuôn theo một kiểu duy nhất là độc tài toàn trị. Những tranh chấp như ở Tòa Khâm Sứ, Thái Hà, Tam Tòa hay Loan Lý…đều giống nhau, có cùng một nội dung như nhau, nghĩa là đảng CSVN muốn chiếm đất của Giáo Hội làm của riêng một cách bất công với những thâm ý ác độc nào đó. Nhưng HĐGMVN cũng chưa hề lên tiếng can thiệp hoặc yểm trợ cho một Tòa Khâm Sứ, một Tam Tòa, một Loan Lý, một Thái Hà. Nay với Đồng Chiêm và cây Thánh Giá trên Núi Thờ thì cũng tuyệt nhiên yên lặng.

Cây Thánh Giá, hính ảnh tôn giáo, là biểu tượng của Niềm Tin Công Giáo bị đập phá mà cho là chuyện địa phương để địa phương giải quyết là HĐGM đã đi lạc đề, có ý tránh né trách nhiệm vì sợ hoặc ngại khó khăn nguy hiểm? Trong trường hợp này, đưa ra vấn đề địa phương là tự mình chia rẽ giáo phận này với giáo phận khác, bị xập vào kế “chia để trị” của CSVN, khiến Đức Tổng Kiệt đang bị cô đơn lại càng cô đơn hơn,[2] để cho CS bẻ đũa từng chiếc một cách dễ dàng. Đây là thái độ cháy nhà hàng xóm bình chân như vại, thiếu bác ái, thiếu tình huynh đệ xóm làng. Không nên “sáng tai họ điếc tai cày”….miễn sao ta được bằng an đầy đủ là được, vì như vậy là đã chấp nhận bài học “cây gậy và củ cà rốt” coi rẻ lẽ phải, lương tâm và tình huynh đệ. Máu chảy ruột mềm; một con ngựa đau cả tàu không ăn cỏ huống hồ thánh giá Chúa bị đập phá, giáo dân Đồng Chiêm bị phong tỏa, khủng bố, bắt bớ đánh đập bị thương tích, cha xứ bị vu oan, linh mục, giáo sĩ, giáo dân đến thăm hỏi hiệp thông cầu nguyện bị đánh đổ máu ngất xỉu phải nằm bệnh viện mà một số GM các địa phận khác là anh em, HĐGM là bậc cha mẹ lại không một lời an ủi hiệp thông? Nếu chủ trương chuyện địa phương để địa phương giải quyết thì Đức thánh Cha Biển Đức XVI đã không lên tiếng phản đối phe Hồi Giáo ở Pakistan đã đốt phá làng mạc, nhà thờ và chém giết người công giáo hồi năm ngoái 2009.

KHÔNG PHẢI VẤN ĐỀ ĐẤT ĐAI

Vấn đề Đồng Chiêm cũng không phải là chuyện đất đai. Cho là chuyện đất đai để nêu lý do là HĐGM đã lên tiếng rồi vì đã đề nghị với nhà nước về việc sửa đổi luật lệ đất đai rồi (trích) thì quả là đánh trống bỏ dùi. Đâu có thể nói sách kinh sách bổn, sách giáo lý, phúc âm.…..đã in và bán đầy đủ cả rồi, giáo dân cứ việc mua về mà đọc khỏi cần giáo sĩ, linh mục, giám mục nhắc nhở khuyên răn dạy bảo thúc dục nữa? Đúng là làm lấy lệ cho “xong” rồi ngồi xoa tay rung đùi uống nước trà.

Tranh đấu cho lẽ phải, công bằng, công lý, tự do tôn giáo không phải chỉ làm cái đơn nộp lên nhà nước là xong. Chẳng có tự do nào tự nhiên mà có (No free freedom). Các thánh tử đạo tiền nhân của chúng ta cũng đã phải đổ máu đào để bảo vệ đức tin để cho chúng ta có một Giáo Hội Việt Nam anh hùng ngày nay như những giáo dân Thái Hà, Tam Tòa, Loan Lý…và hiện nay là Đồng Chiêm để cho các tôn giáo bạn và thế giới kính nể. Bạo quyền phá Thánh Giá trong đêm tối, giáo dân Đồng Chiêm dựng lại Thánh Giá ban ngày. Rồi lại bị phá, rồi lại dựng lại…Giáo dân Đồng Chiêm đâu có sợ chết. Tự do tôn giáo hay là chết.

Đồng Chiêm là một giáo xứ toàn tòng nghèo nàn, người dân cần cù lam lũ quanh năm mà vẫn không đủ ăn. Núi Thờ là một ngọn núi đá hoang vu, một nghĩa địa quạnh hiu, một đất thánh với những nấm mồ cô đơn của những người vô gia cư, vô chủ và của giáo dân đã chết từ trăm năm nay cho đến hiện giờ, nó chẳng có một lợi lộc kinh tế nào cho các quan chức đảng CS thì họ đâu có ham, do đó không thể là chuyện tranh chấp đất đai. Nhà nước cũng đâu có đòi lại hoặc tịch thu ngọn núi đó. Vậy thì viện cớ vấn đề đất đai thì thuộc địa phương giải quyết để không lên tiếng yểm trợ là không chỉnh.

VẤN ĐỀ CHÍNH LÀ CÂY THÁNH GIÁ, BIỂU TƯỢNG NIỀM TIN CỦA CÔNG GIÁO

Không phải là vấn đề địa phương, không phải là vấn đề tranh chấp đất đai thì mấu chốt của vấn đề Đồng Chiêm là gì? Là việc cây Thánh Giá trên Núi Thờ bị nhà cầm quyền csVN đập phá. Hôm 6-1-2010 nhà nước huy động cả ngàn công an cảnh sát với chó nghiệp vụ, mìn, búa, lựu đạn cay, trong đêm tối lên núi phá xập cây Thánh Giá. Hôm sau giáo dân lại dựng cây Thánh Giá khác bằng tre rồi cũng lại bị công an phá. Cứ như vậy phá đi, dựng lại…. Ban ngày giáo dân dựng Thánh Giá, ban đêm công an phá Thánh Giá. Xem vậy, mấu chốt ở đây là cây Thánh Giá trên Núi Thờ, biểu tượng của Niềm Tin của người công giáo. Cho nên giáo dân họ sống chết với Thánh Giá mặc dù bị uy hiếp, khủng bố, bắt bớ, giam cầm, đánh đập đến đổ máu phải vào nhà thương.

Giữa Thiện và Ác, giáo dân Đồng Chiêm đã chọn Thiện. Nhưng HĐGMVN…?....thì bất động, không một lời an ủi, hiệp thông.

Chẳng lẽ niềm tin của các GM, của HĐGM, của GM Huế, của GM Thanh Hóa, của GM Saigon, của GM Đalat khác với niềm tin của GM Hanoi, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Kontum, Vinh, Cần Thơ hay Vĩnh Long…. hoặc khác với niềm tin của giáo dân? Không, Niềm Tin là Niềm Tin chung và là cốt lõi của cả Giáo Hội Công Giáo Việt Nam, của Giáo Hội Hoàn Vũ. Chính vì vậy mới có tên gọi là “Giáo Hội Thông Công”.

Bất động không lên tiếng, tránh né trách nhiệm khi Niềm Tin bị chà đạp xúc phạm quả là một bất cập mà dư luận, nhất là giáo dân không thể chấp nhận được.

LỜI KẾT

Để kết luận, người viết mượn lời sách tiên tri Isaiah trong bài đọc Chúa Nhật II hàng năm vừa qua:

“Vì Zion sống còn,
Ta sẽ không nín thinh,
“Vì Jerusalem bất diệt,
Ta sẽ không bất động,
cho đến khi biện chứng sáng tỏ như ánh bình minh,
và chiến thắng rực rỡ như cây đuốc hồng.
“Mọi quốc gia sẽ thấy ngươi biện chứng,
Mọi vua chúa sẽ tỏ vinh quang của ngươi;
“Ngươi sẽ được gọi bằng một tên mới,
do chính miệng Chúa ngươi.
“Ngươi sẽ là triều thiên sáng chói,
trong bàn tay của Chúa,
như vương miện nơi tay Thiên Chúa tôn thờ.
“Ngươi sẽ không còn là tên“đồ bỏ”
và xứ sở ngươi sẽ không còn là nơi “hoang dã”
nhưng mọi người sẽ gọi ngươi là “người yêu dấu”
và đất đai ngươi là “đất đã kết duyên”
“Vì Chúa sẽ yêu thương ngươi
và đất đai ngươi sẽ được se duyên
“Như trai tài gái sắc,
Đấng Sáng Tạo sẽ cùng ngươi kết nghĩa trao duyên,
như tân lang hoan hỉ với tân nương
“Thiên Chúa sẽ cùng ngươi….
hân hoan ca khúc khải hoàn.
(Isaiah 62:1-5)


Fleming Island , Florida 18-1-2010
NTC

________________________________________

[1] Câu nói của Lm Giuse Phạm minh Triệu trong bài giảng tại nhà thờ Đồng Chiêm hôm 6-1-2010 sau khi CA đập phá thánh giá trên núi Thờ.
[2] Sauk hi đi Roma dịp Ad Limina thăm mộ 2 thánh Phero và Phaolo về, TGM Ngô quang Kiệt đệ đơn từ chức. Dư luận đồn rằng Tổng Kiệt bị áp lực bởi HĐGM, bị kiểm thảo là đã hành động quá hăng trong các vụ Tòa Khâm Sứ, Thái Hà…? Đức Tổng Kiệt cảm thấy cô đơn. Vì vậy hiện nay ngài xem ra có vẻ chán nản, xuống tinh thần như không muốn làm việc nữa. Vụ việc Thánh Giá Đồng Chiên quá quan trong, cả thế giới biết và xôn sao như vậy mà TGM Ngô quang Kiệt không một lời chính thức lên tiếng hoặc trực tiếp thăm viếng hiện trường Đồng Chiêm để an ủi giáo dân, cho họ lên tinh thần. Cho đến nay chỉ có 2 thông cáo cho biết diễn biến tình hình được ký bởi linh mục chánh văn phòng chứng tỏ Đức Tổng không còn nhuệ khí như hồi Tòa Khâm Sứ và Thái hà. Tại sao? Vì chính bản thân ngài hay áp lực bởi HĐGM?
Cả HĐGM lẫn các GM của tổng giáo phận Hanội đều yêu cầu Đức Tổng Kiệt tự giải quyết vấn đề với phương cách riêng của mình. Tại sao HĐGM hay ít ra là các GM của tổng giáo phận Hanội không hợp lực với Đức Tổng Kiệt cùng lên tiếng yêu cầu chính quyền giải quyết vụ Đồng Chiêm vì tự do tôn giáo như Nguyễn minh Triết đã hứa với Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI khi ông viếng Vatican mới đây.
HĐGM thả nổi vấn đề, tất cả các GM thả nổi vấn đề; Đứcc Tổng Kiệt thả nổi vấn đề. Giáo dân sẽ nghĩ gì về các ngài? Giáo Hội VN sẽ đi về đâu? Ai đã tạo nên tình trạng này? Tự mình hay kẻ nội thù?
______________________________



CHỈ CẦN “NẮM” CÁC GIÁM MỤC THÔI

Từ chức “vì lý do sức khoẻ”

Nghe tin Đức Cha Giu-se Ngô Quang Kiệt xin từ chức Tổng Giám Mục Hà Hội “vì lý do sức khoẻ”, ai cũng phải ngạc nhiên. Xem đoạn băng vidéo cách đây chỉ mới hơn một năm, chính xác là ngày 21-09-2008, nghe giọng nói sang sảng của ngài khi phát biểu tại trụ sở UBND Tp. Hà Nội, nhìn gương mặt rắn rỏi, phong thái tự tin, ta thấy đó là một con người đầy tràn sức sống. Một thời gian sau, càng ngày người ta càng thấy ngài ít xuất hiện, rồi ngài phải thường xuyên đi nghỉ dưỡng vì bệnh mất ngủ triền miên, từ đó sức khoẻ của ngài sa sút trầm trọng. Giữa hai quãng thời gian này là hội nghị các giám mục tại Xuân Lộc. Tại hội nghị này, HĐGM/VN đã nhận được văn thư ông Nguyễn Thế Thảo, chủ tịch UBND Tp. Hà Nội đề ngày 23-09-2008, trong đó ông yêu câu HĐGM/VN “xem xét, xử lý và đề nghị xử lý nghiêm minh theo quy định của Giáo Hội đối với Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt… đồng thời yêu cầu thuyên chuyển nơi hoạt động tôn giáo… ra khỏi Giáo phận Hà Nội”. Sau đó, trong văn thư đề ngày 25-09-2008, Đức Cha Nguyễn Văn Nhơn, Chủ tịch HĐGM/VN đã trả lời ông Nguyễn Thế Thảo là : “Sau khi xem xét, chúng tôi thấy các vị này (trong đó có Đức Tổng Giám Mục Hà Nội) không làm bất cứ điều gì ngược lại giáo luật hiện hành của Giáo Hội Công Giáo”. Cùng với lá thư này là bản “Quan điểm của HĐGM/VN về một số vấn đề trong hoàn cảnh hiện nay”. Đọc các tài liệu này, rồi nhìn lại các sự việc xảy ra từ các vụ Toà Khâm Sứ, Thái Hà, Tam Toà, Loan Lý, và mới đây là Đồng Chiêm, lại đọc bài “Lên tiếng hay không lên tiếng” của Ban Biên Tập WHĐ trên trang mạng của HĐGM/VN, ta dễ dàng nhận ra sự lẻ loi đơn độc của Đức Tổng Giám Mục Hà Nội trong tập thể các giám mục Việt Nam. Vị giám mục duy nhất công khai và mạnh mẽ bày tỏ sự đồng tình với Đức Tổng Kiệt ngay những ngày đầu tiên của vụ Thái Hà là giám mục giáo phận Vinh, Đức Cha Phao-lô Cao Đình Thuyên. Từ các nhận định trên, việc Đức Tổng Kiệt suốt những đêm dài triền miên không sao chợp mắt, dẫn đến tình trạng sức khoẻ sa sút trầm trọng, không còn phải là chuyện khó hiểu. Trong những điều kiện như thế, cảm thấy không còn đủ sức khoẻ để chu toàn một nhiệm vụ muôn phần khó khăn trong hoàn cảnh cực kỳ phức tạp hiện nay, Đức Tổng Kiệt đã không thấy có giải pháp nào tốt hơn là xin từ chức. Do đó, việc xin từ chức chỉ là cái ngọn của vấn đề.

Chúng tôi sẽ không giết ông đâu !

Viết đến đây, tôi chợt nhớ đến một mẩu chuyện đã được nghe ít lâu sau khi Đức Cha (hồi đó còn là Đức Cha) Nguyễn Văn Thuận bị buộc phải rời Hà Nội để đi sống lưu vong bên Rô-ma. Một linh mục thân tín của ngài kể lại cho tôi rằng : trong một lần “làm việc” với người đứng đầu cục An ninh, viên chức này đã nói với tù nhân Nguyễn Văn Thuận : “Chúng tôi sẽ không giết ông đâu ! Chúng tôi chỉ cần để cho giám mục các ông giết nhau thôi.” Chiến thuật này thành công tới mức nào thì không ai rõ, vì làm sao ta có được một bản báo cáo hay thống kê chính thức. Nhưng mức độ thâm hiểm thì phải công nhận là siêu đẳng. Các con cái Chúa, chẳng biết có khôn được như rắn hay không, nhưng vốn đơn sơ (hay ngây thơ) như bồ câu, dễ gì lường trước được mọi thứ mưu ma chước quỷ để đề phòng !

Chỉ cần “nắm” các giám mục thôi

Tôi cũng được nghe kể chuyện một linh mục Việt Nam ở Mỹ, vì muốn có cơ hội thỉnh thoảng về Việt Nam, nên giữ mồm giữ miệng rất kỹ, tránh không tham gia các tổ chức “phản động”, tránh những nơi xuất hiện cờ vàng ba sọc đỏ để khỏi bị ghi hình. Khi trở về Việt Nam thăm gia đình tại một giáo xứ miền Lâm Đồng, cũng như mọi Việt kiều khác, cha được một anh công an đến “hỏi thăm sức khoẻ”. Khi được hỏi về tình hình chống cộng của người Việt tại nơi cha ở, cha trả lời cách đơn sơ là không biết, vì thật sự cha không hề tham gia vào một tổ chức, một sinh hoạt chính trị nào. Anh công an tỏ vẻ hoài nghi, liền nói để dằn mặt : “Anh có khai hay không khai, tôi cũng chẳng cần. Nhưng tôi nói cho anh biết : các anh bên Tây bên Mỹ cứ tha hồ mà chống cộng. Chúng tôi ở đây chỉ cần ‘nắm’ các giám mục là đủ rồi !” Thú thật nghe chuyện này xong, mắt tôi sáng ra, và tôi hiểu được nhiều “mầu nhiệm”. Thì ra để đối phó với các tôn giáo (ở đây là Công Giáo), chính quyền cộng sản Việt Nam không phải chỉ có những mẹo vặt, những cách ứng phó đột xuất, nhất thời. Nhưng rõ ràng là đã có cả một sách lược lâu dài, xuất phát từ những nghiên cứu khách quan, khoa học.

Khi không chịu để cho Nhà Nước “nắm”

Kể từ khi Việt minh lên cướp chính quyền năm 1945 cho đến khi Công Đồng Va-ti-ca-nô II kết thúc, Giáo Hội Công Giáo cương quyết chống lại chủ nghĩa cộng sản. Do đó, ngay cả các linh mục (ngoại trừ một số rất nhỏ, và số này lại bị cộng đoàn tín hữu coi thường) cũng không chịu để cho Nhà Nước “nắm”, còn nói chi các giám mục. Với Công Đồng Va-ti-ca-nô II, lằn ranh không còn ở giữa các chế độ như tư bản hay cộng sản, nhưng giữa tốt và xấu, giữa thiện với ác. Giáo Hội chủ trương cởi mở, đối thoại với mọi thể chế chính trị. Ta hiểu được tại sao tại miền Nam sau 1975, Giáo Hội Công Giáo không còn thái độ chống cộng cách quyết liệt như ngoài miền Bắc. Trước khi tràn tới Sài Gòn, Việt cộng đã chiếm được Huế. Chính vì vậy mà vị giám mục đầu tiên công khai kêu mời tín hữu Công Giáo chấp nhận “chính quyền cách mạng” và sẵn sàng hợp tác, không ai khác hơn là Tổng Giám Mục Huế, Đức Cha Phi-líp-phê Nguyễn Kim Điền. Nhưng chính vì chỉ chấp nhận đối thoại, hợp tác, chứ không chịu để cho Nhà Nước “nắm”, nghĩa là lợi dụng, chi phối, lèo lái, mà Đức Tổng Điền đã phải điêu đứng suốt một thời gian dài trước khi chết (có người đã không ngại nói là ngài bị đầu độc).

Năm 1975, tại Sài Gòn, vị giám mục được Toà Thánh bổ nhiệm làm Tổng Giám Mục Phó với quyền kế vị, là Đức Cha Phan-xi-cô Xa-vi-ê Nguyễn Văn Thuận. Chính vì biết rằng Đức Cha Thuận sẽ không phải là người để cho Nhà Nước “nắm”, nên Nhà Nước đã dứt khoát đẩy ra khỏi Sài Gòn, thậm chí tống vào hoả lò. Biết rằng tiếp tục để ngài ở lại Việt Nam thì chẳng khác chi ôm một thùng thuốc nổ, nên cuối cùng Nhà Nước đã chọn giải pháp triệt để, là tống ra không phải chỉ khỏi thủ đô Hà Nội, nhưng là khỏi nước Việt Nam.

Đến đây ta hiểu tại sao Đức Cha Giu-se Ngô Quang Kiệt, Tổng Giám Mục Hà Nội, lại bị chính quyền Hà Nội đề nghị với HĐGM/VN “chuyển nơi hoạt động tôn giáo ra khỏi Giáo phận Hà Nội”. Đơn giản chỉ vì Nhà Nước đã thấy ngài “nắm” được linh mục, “nắm” được giáo dân, nhưng chính ngài lại không chịu để cho Nhà Nước “nắm”. Và nếu ngài bị đẩy ra khỏi Hà Nội, thì cũng có nghĩa là bị đẩy ra khỏi Việt Nam, vì thử hỏi : sau Hà Nội, có chính quyền địa phương nào lại dám đứng ra lãnh cái “của nợ” ấy !

Kết luận

Nếu, như lời một viên chức công an, chính sách của Nhà Nước đối với Công Giáo, chủ yếu là “nắm” các giám mục, thì câu hỏi được đặt ra là : liệu các ngài có chịu để cho mình bị “nắm” hay không. Trên đây tôi đã đưa ra hai trường hợp : Đức Cố Hồng Y Nguyễn Văn Thuận, và Đức Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt. Còn các vị khác trong HĐGM hiện nay thì sao ? Có vẻ như ta đã có được câu trả lời qua các vụ Toà Khâm Sứ, Thái Hà, Tam Toà… Đúng là muốn “nắm” Giáo Hội Công Giáo, chỉ cần “nắm” các giám mục. Đặc biệt hơn cả là vụ Đồng Chiêm, và tiếp theo sau là bản “Lên tiếng hay không lên tiếng”, cho ta thấy rõ : các ngài đã bị “nắm” chặt tới mức nào.

Sài-gòn, ngày 22 tháng 01 năm 2010
Pascal Nguyễn Ngọc Tỉnh ofm
pascaltinh@gmail.com

Bác sĩ Nguyễn Tiến Cảnh

* Ý Kiến Độc Giả